Vazgeçilemeyen Denklem

İktisat bilimi bildiğiniz gibi günümüzde oldukça gelişen bir hızda ilerleme kaydetmesine rağmen vazgeçemediği ve devamlı olarak kullandığı oldukça az görülen ve makro iktisadi analizlerin temelini oluşturan bir denklemden yola çıkar.Bu denklem daha öncelerde yazdığım "İkiz açık" ile de tanımaya başladığınız genel makro ekonomik denge denklemidir.

Denklemi yeniden hatırlatmak gerekirse şöyle idi:

(S-I)+(T-G)=(X-M)

S:Özel kesim tasarruf
I:Özel kesim yatırım
T:Vergi gelirleri
G:Kamu harcamaları
X:İhracat
M:İthalat

Şimdi tekrar konumuza dönersek bu denklemde parantez içinde olan kalemlerin bazı anlamları var.Bunlardan öncelikle olarak (S-I) en önemli kalemimizi oluşturuyor.Çünkü bu kalem bize özel kesim yatırım-tasarruf eşitliğini gösteriyor.

(T-G) ise bize kamu kesimi gelir-gider dengisini ve son olarakta (X-M) ise cari dengeyi (ihracat-ithalat dengesi) gösteriyor.

Şimdi bu formülün vazgeçilmezliği üstüne gelelim o kadar vazgeçilmez dediğimiz için açıklamakta gerekiyor.Olayı pek karmaşıklaştırmamak için baştan söyleyim bu denklemde en önemli kalem yatırım-tasarruf eşitliğidir.Ekonomistlere göre ekonomide özel kesim tasarruf fazlalığı varsa bu fazla ile ya dış aleme borç verilir ya da devlet bütçesinde açık varsa devlete borç verilir.Eğer yatırım-tasarruf eşitliğinde bir yatırım fazlalığı var ve (S-I) negatif çıkıyorsa bu kez devlet ya da dış alem özel kesime borç verir.Ama genelde yatırım ve tasarruf eşit kabul edilir.

Son olarak bu formülü biraz daha açarsak ve içine transfer harcamalarını katarsak (transferler TR ile gösterilecek) formül şu şekle geliyor:

(S-I)+(T-G-TR)=(X-M)

Transfer harcamalarını katmamın sebebinin nedeni ise devletin borç ve faiz ödemelerinin de bir gider olarak ekonomiye yansıması.

Şimdi bu kadar anlatımdan sonra bir örnek ile verip konuyu bitirebiliriz.Örneğimiz şöyle olsun;

S=100
I=60
G=90
T=40
X=50
M=70
TR=?

Formülde yerine korsak ;

(1)           (100-60)+(40-90-TR)=(50-70)
(2)           (40)+(-50-TR)=(-20)
(3)            -TR=-40-20+50
(4)           -TR=-10   => TR=10

Umarım faydalı bir yazı olmuştur.Bu eşitliği unutmamanızı öneririm.Saygılarımla...


Sterilizasyon Nedir?

Sterilize etmek aslında daha çok tıp dilinde kullanılan bir kelime olarak aklınıza gelebilir ama bu kelimenin ekonomide bir karşılığı var.

"Steril etmek nedir?" diye bir soru ile başlamak bana daha uygun geldi.Bu kelimenin Türkçe'sine baktığımızda "arınık" kelimesi ile karşılaşıyoruz.Yani steril etmek temizlemek arındırmak anlamında kullanılıyor.

Sterilizasyon ise ekonomide hem benzer hemde farklı denebilecek bir şekilde başka bir eylemi ifade ediyor.Yani Sterilizasyon dediğimizde öncelikle akla T.C.Merkez Bankası'nın gelmesi gerektiğini unutmayalım.

Sterilizasyona göre T.C.M.B.'nın para politikasını kullanırken aldığı kararlar sonucunda "baz para" veya "para  tabanı"nda meydana getirdiği değişiklikleri gidermek için kullandığı bir uygulama.Örneğin T.C.M.B.'nın bir döviz ihalesi yaptığını ve bu ihale sonucunda döviz aldığını ve piyasaya Türk Lirası sürdüğünü düşünün.Para tabanı genişleyecektir.İşte Merkez Bankası ekonomiyi bu fazla paradan "arındırmak" için aynı zamanda piyasadan Türk Lirası karşılığında Menkul Kıymet,Tahvil,Bono veya altın vb. değerli kağıt ya da emtiayı piyasa sürüp parayı ekonomiden temizleyecektir.

İşte Sterilizasyon dediğimiz terimin anlamı ekonomide budur.

Saygılarımla...

İkiz Açık

İkiz açık kısaca kamu gelir ve gider dengesi ile cari dengenin ikisininde açık vermesi durumudur.Bu durumda hem devlet bütçesi (devlet gelirleri- devlet giderleri) açık verir yani giderler gelirlerden çok olur hemde cari denge (İhracat-İthalat) ithalat lehine olur bu da cari açık olarak karşımıza çıkar.

Bunu daha basit şekilde anlatmak için milli gelir dengesi dediğimiz durumu formalize etmemiz durumu daha anlaşılır kılacaktır.

T:Vergi gelirleri
G:Kamu Harcamaları
X:İhracat
M:İthalat
S:Özel Kesim Tasarrufları
I:Özel Kesim Yatırımları

Milli Gelir Dengesi 


(T-G)+(S-I)=(X-M)


Şimdi bu durumu analiz edersek formül bize şunu anlatıyor: Kamu kesimi dengesi ile özel kesim tasarruf-yatırım dengesi bize cari dengeyi verir.Bir başka anlatımla eğer kamu bütçesi açık verirse ve özel kesim tasarruf-yatırım dengesi fazla vermezse cari dengenin de açık verme eğilimine gireceğini anlatır.Bir bakıma cari dengenin iç denge ile ilişkili olduğunu gösterir.


İkiz açık durumunun oluştuğu durumlar oldukça kötü durumlardır çünkü bu tarz olaylarda hem devlet bütçesi açık verdiğinden iç borçlanma yani TL ile borç bulmak gerekirken hem de cari denge açık verdiğinden dış borçlanma ihtiyacı artmaktadır.İkiz açığın daha az korkulacak yanı ikiz açık durumunda bütçe dengesi veya cari dengenin ikisinin ya da herhangi birinin eğiliminin azalışa doğru dönmesidir.Böylece iç ya da dış finansman ihtiyacı azalacaktır.


İşin tehlikeli yanına somut bir örnek vermek gerekirse,Yunanistan bu örneğe tamamen uygundur ve ikiz açığın ne kadar tehlikeli bir şey olduğunu görmemizi sağlar.İkiz açığı azaltmanın yolu formülde de görüldüğü gibi tasarrufların(S) yatırımlardan(I) daha fazla olması ve özel kesim dengesinin fazla vermesinden geçer.Bu ise iç talebi kısacağından büyümeden feragat etmek demektir hatta negatif büyüme (resesyon) bile demek olabilir.


Saygılarımla...

ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ TEST KİTAPÇIĞI (40 Test Sorusu)


AŞAĞIDAKİ DOSYAYI "BİLGİSAYARINA KAYDET" KISMINDAN KAYDEDEBİLİRSİNİZ



Emtia Nedir? Emtia Piyasasının Durumu Nasıldır?

Emtia nedir ile başlamak gerekirse biraz farklı bir tanım yapacağım bu piyasada tarımsal ürünler,mineraller,doğal olarak madenler,petrol ürünleri,enerji ve hayvansal ürünlerin oluşturduğu mal sepetleridir.Emtia piyasası ise uzun veya kısa pozisyonlarla kişilerin bu değerleri alıp sattığı bir bakıma malın kendisinin olmayıp sadece fiyatları ve miktarları(miktar aslında ortada yok ilerde oluşacağı varsayılır)üzerinden yapılan anlaşmalarla oluşturulan ticari faaliyetlerin olduğu bir ticari pazardır.Genelde "Forex" piyasalarında çok fazla işleme söz konusu olurlar!

Sıra güncel bilgilere gelince kısa bir bilgi kuraklık hakkında verelim.

"Bir bölgede nem miktarındaki geçici dengesizliğin o bölgedeki su kıtlığı ile ilişkisi olarak kabaca tanımladığımız kuraklık doğal bir iklim olayıdır ve herhangi bir zamanda herhangi bir yerde meydana gelebilir. "(Kaynak: http://www.msxlabs.org/forum/cevre-bilimleri/101018-kuraklik-nedir-kurakligin-siniflandirilmasi-ve-tipleri.html#ixzz21CBcwIMD)

Şimdi ülkemizde herhangi bir kuraklığın olduğunu söylemeyemem lakin ABD'de büyük bir kuraklık başladı ve özellikle dünya üretiminde rol aldığı mısır,soya ve buğday da bu kuraklıkla birlikte tabi ki üretim miktarları düştü yani ekonomik olarak anlatırsak arz azaldı bu da fiyatları yükseltti.

Emtia fiyatlarına bakarsak kuraklığı daha iyi anlayabiliriz.20 Temmuz itibariyle buğday fiyatlarına baktığımızda şu anki Amerikan buğdayı 9.45 $ a piyasada alınıp satılıyor.Bu fiyat daha bloomberght bu fiyatları incelerken öğle saatlerinde 9.21 $ dan işlem görüyordu.Örneği daha da netleştirmek için 2011 Mayıs fiyatlarına baktığımızda aynı buğday 6 $ işlem görüyordu yani 1 yılda fiyatlar yüzde 50'den fazla arttı.Ülkemizi şu anda herhangi bir risk beklemiyor çünkü zaten biz bu ürünlerde kendimize yetebilen bir ülkeyiz ve kuraklık yaşamıyoruz ama ABD'den ithal ettiğimiz bir ürün var o da hayvan yemi ve bilin bakalım ne yaklaşıyor?Kurban bayramı ve Hayvan Yemi'nde dışa tamamen bağımlıyız tabi ki şimdi ne var bunda diye düşünebilirsiniz unutmayın hayvan yemi olmazsa hayvanların beslenme sorunu oluşabilir daha büyük sorun iyi beslenemeyen hayvanların süt ve süt ürünlerinin üretiminde süt arzının düşmesine neden olmasına neden olabilir ve çok yüksek kurbanlık hayvan fiyatları ile karşılaşabiliriz.

Saygılarımla...




HALK BANKASI 2012 SERVİS GÖREVLİSİ SINAV KİTAPÇIKLARI

TOPLAMDA 4 KİTAPÇIK YER ALIYOR :
01. HALK BANKASI 2012 SERVİS GÖREVLİSİ SINAVI (İNGİLİZCE)
02. HALK BANKASI 2012 SERVİS GÖREVLİSİ SINAVI (ALMANCA)
03. HALK BANKASI 2012 SERVİS GÖREVLİSİ SINAVI (FRANSIZCA)
04. İPTAL EDİLEN SINAV SORULARI

AŞAĞIDAKİ DOSYALARI "BİLGİSAYARINA KAYDET" KISIMLARINDAN KAYDEDEBİLİRSİNİZ

01. HALK BANKASI 2012 SERVİS GÖREVLİSİ SINAVI (İNGİLİZCE)



02. HALK BANKASI 2012 SERVİS GÖREVLİSİ SINAVI (ALMANCA)



03. HALK BANKASI 2012 SERVİS GÖREVLİSİ SINAVI (FRANSIZCA)



04. İPTAL EDİLEN SINAV SORULARI

Çift Dipli Resesyon(kriz mi?)

Avrupa'nın hali ortada en son İspanya 150 milyar €'yu ekstra bir borçlanma maliyetine girmeden aldı attı cebe   desek yeridir.Avrupa'dan bahsetmişken günümüzde özellikle kahin olarak anılan Roubini'nin 2013'te daha büyük bir krizle dünyanın başbaşa kalacağı tahmini yerini koruyor.Bu düşüncesini "Perfect Storm (kusursuz fırtına)" adında düşüncelerini esas alan bir bildirimde bulundu.Bende burdan yola çıkarak yazımı çift dipli daralmayı (double dip recession) ne olduğunu anlatmaya çalışarak başlıyorum


Benim anladığım resesyon çeyrek büyüme dönemlerinde ekonominin iki dönem üst üstü küçülmesi yani negatif büyüme vermesi olarak tanımlanabilir.Şimdi 2012 birinci çeyrek verilerine baktığımızda Tüik'in düzeltip yayınladığı verilerde ekonominin -%0.4 küçüldüğünü gördük ikinci çeyrekte ekonomimiz küçülmeyecektir fakat işte eğer tekrar negatif bir büyüme gerçekleştirirsek resesyona girdik denilebilir


Double dip recession nedir dersek aslında bu durumun basit bir görsel şekli var "W" şeklinde ortaya çıkıyor.Anlayabileceğimiz basitlikte, nedir bu çift dip ve neden sonunda dipleyecek onu anlamaya çalışalım.Önce kriz geliyor. Krize girilmenin uyduruk ve akla uygun olmayan sebepleri anlatılıyor. Sonra çözüm arama aşamasına geçiliyor.Bu aşamada iki görüş peyda oluyor. Birinci görüş, tasarruf edelim, kemerleri sıkalım, biriktirdiklerimizle yolumuza devam edelim.  Bu görüşe, parayı basıp para satanlar, para satamayacakları için olmaz diyorlar.
Hâlbuki tasarruf edelim, biriktirdiklerimizle yolumuza devam edelim diyenler de kapitalist. Olmaz diyenler de kapitalist.

Uzatmayalım. Para basıp para satanların dediği oluyor.Başlıyorlar para basmaya, krediler ucuzluyor, faizler düşüyor.Tüketiciler, yatırımcılar, üreticiler başlıyor geleceği düşünmeden plansız bir şekilde borçlanmaya.Parayı basanlar, bu gidişattan enflasyon baskısı oluşmaya başlayınca vazgeçiyorlar.Çünkü devam etseler, sattıkları kâğıtlar tuvalet kâğıdına dönecek. 
Para basanlar içinde para basmak borçlanmak demek olduğundan kâğıt satışı duruyor.Yatırımlar ya yarım kalıyor, ya da borçlu kalıyor.Plansız üretilen fazla ürün değerinden satılamıyor.Çünkü gerçekte tüketicinin gerçek geliri artmamış olduğundan talep de daralıyor.Borçlananlar, borçlarını ödeyebilmek için gerçek varlıklarını ya da emekleri ile kazandıklarını bir yukarı sermaye devretmiş oluyorlar.Borçlar baskısı geliyor. Piyasadan fazla parayı geri çekmek için faizler artıyor. Vergiler artıyor.Tekrar krize giriliyor. 

Günümüzde şu anda bildiğim kadarıyla krize girmiş Yunanistan,İspanya,İtalya için 2009'dan sonra bir resesyon daha yolda yani bu işte konumuza giren çift dip daralma.İngiltere'de negatif büyüyenler kervanına girebilir.

Kısaca son kez tekrarlamak gerekirse 2012 sonları ve 2013 başı gibi ekonomi tekrar eski kötü günlere dönebilir temennimiz dönmemesi.Bu arada resesyon yani daralmanın daha yüksek olduğu dönemlerde ise buna depresyon deniyor fakat konuyu dağıtmamak için başka bir yazıda bahsedeceğim bir durumdur.Yazının sonunda double dip recession nedir?'i anlamak için güzel bir video paylaşıyorum ingilizce fakat pek gerekmiyor  bu yazıyı okuduktan sonra saygılarımla.

VİDEO LİNK :